Skolyoz, omurganın yandan bakıldığında değil, arkadan bakıldığında sağa veya sola doğru eğrilik göstermesidir. Bu eğriliğe çoğu zaman omurların kendi ekseni etrafında dönmesi de eşlik eder. En sık ergenlik çağında, hızlı büyüme döneminde ortaya çıkar ve genellikle ağrısızdır. Bu nedenle erken fark edilmesinde ailelerin gözlemi büyük önem taşır.
Kısaca
- Skolyoz genellikle ağrısızdır; bu yüzden fark edilmesi gecikebilir.
- Omuz, kürek kemiği ve bel hizasındaki asimetriler önemli ipuçlarıdır.
- Öne eğilme testinde sırtın bir tarafındaki kabarıklık dikkat çekicidir.
- Büyüme döneminde düzenli takip, gerektiğinde korse ve nadiren cerrahi uygulanır.
Hangi belirtilere dikkat edilmeli?
Çocuğunuz ayakta dik dururken arkadan bakıldığında şu bulgulara dikkat edin:
- Bir omzun diğerinden yüksek olması,
- Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin veya çıkık görünmesi,
- Bel boşluklarının iki tarafta farklı olması,
- Kalçalardan birinin daha yüksek görünmesi,
- Gövdenin bir tarafa kaymış gibi durması,
- Giysilerin, özellikle etek ve pantolon paçalarının farklı boyda durması.
Öne eğilme testi
Çocuk dizleri düz, kollar serbestçe aşağı sarkacak şekilde öne doğru eğildiğinde sırtın bir tarafında kaburga kabarıklığı (kambur) görülmesi skolyoz açısından önemli bir işarettir. Bu basit gözlem ev ortamında yapılabilir; ancak kesin değerlendirme hekim muayenesi ve röntgenle yapılır.
Skolyozun türleri
- İdiyopatik skolyoz: Nedeni tam olarak bilinmeyen ve en sık görülen tiptir. Çoğunlukla ergenlik döneminde ortaya çıkar.
- Doğuştan (konjenital) skolyoz: Omurların gelişimindeki farklılıklara bağlıdır.
- Nöromüsküler skolyoz: Sinir ve kas hastalıklarına eşlik eder.
Tanı ve takip
Muayeneden sonra ayakta çekilen tüm omurga röntgeni ile eğriliğin derecesi (Cobb açısı) ölçülür. Çocuğun büyüme potansiyeli de değerlendirilir; çünkü eğriliğin ilerleme riski büyüme devam ettikçe daha yüksektir. Hafif eğriliklerde düzenli aralıklarla kontrol yeterli olabilir.
Tedavi seçenekleri
- Gözlem: Hafif eğriliklerde belirli aralıklarla muayene ve röntgen kontrolü.
- Egzersiz: Schroth gibi skolyoza özel egzersiz programları, uygun hastalarda takip ve korse tedavisine destek olarak kullanılabilir.
- Korse tedavisi: Büyümesi devam eden ve eğriliği belirli bir derecenin üzerinde olan çocuklarda ilerlemeyi önlemeye yöneliktir.
- Cerrahi tedavi: İleri derecede veya hızla ilerleyen eğriliklerde gündeme gelir.
Erken fark etmenin önemi
Skolyoz erken dönemde fark edildiğinde takip ve korse gibi ameliyatsız seçeneklerin etkili olma şansı artar. Büyüme döneminde yeni omuz veya bel asimetrisi fark edilirse ortopedi değerlendirmesi alın. Muayene ve kontrol sıklığı çocuğun bulgularına göre belirlenir.
Kaynaklar ve inceleme
Bu içerik için Prof. Dr. Alihan Derincek’in hekim onayı yönetici tarafından bildirilmiştir. Gerçek inceleme tarihi kaydedilmemiştir.
- AAOS OrthoInfo — Introduction to Scoliosis
- AAOS OrthoInfo — Nonsurgical Treatment Options for Scoliosis
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişiye özel tanı ve tedavi önerisi değildir. Görseller temsili anlatımdır. İçerik ve görsel ilkeleri
Sık sorulan sorular
Skolyoz ağır çanta taşımaktan mı olur?
Ergenlik döneminde en sık görülen idiyopatik skolyozun nedeni ağır çanta veya kötü duruş değildir. Yine de çanta ağırlığına dikkat etmek sırt ve bel ağrılarını önlemek açısından faydalıdır.
Skolyoz ilerler mi?
Özellikle büyüme döneminde eğrilik artabilir. Bu nedenle tanı konan çocuklar büyüme tamamlanana kadar düzenli aralıklarla kontrol edilir.
Skolyozlu çocuk spor yapabilir mi?
Çoğu durumda evet. Düzenli fiziksel aktivite genel sağlık ve kas gücü için faydalıdır. Uygun sporlar ve sınırlamalar hekim tarafından kişiye özel belirlenir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayene gerekir.
