Kısaca
- Kalça protezi kararı yaşa değil, ağrı ve işlev dahil birçok bulguya dayanır.
- Protez tipi ve hareket önlemleri kişiye göre değişir.
- Kontroller ve güvenli hareket planı önemlidir.
Kalça protezi nedir?
Kalça protezi kalça ekleminde oluşan ve geri dönüşümsüz olarak eklem kıkırdağının bozulduğu, belirgin ağrı ve hareket kısıtlılığının olduğu durumlarda, kalça eklemindeki problemli kıkırdak ve kemik bölümlerin çıkarılarak yerine yeniden protezler aracılığıyla eklemin yapılandırıldığı cerrahi işlemdir.
Hangi kalça hastalıklarında protez tedavisi uygulanabilir?
Kalça eklemini bozulmasına sebep olan en sık problem Koksartroz dediğimiz kalça ekleminin dejeneratif hastalığıdır. Yani eklem kıkırdağının bozulduğu, halk arasında kireçlenme olarak bilinen hastalıktır. Bunun dışında travmaya bağlı kalça kemiğinin kırıkları sonrasında ya da kalça eklemini besleyen damarlardaki tıkanmalar sonucu oluşan avasküler nekroz hastalığında da protez uygulanabilir. Bunun dışında romatizmal hastalıklara bağlı olarak eklemin bozulması sonrasında da yine kalça eklem protezi uygulanabilir. İleri yaş hastalarda bazı kalça kırığı tiplerinde, kırık bölgenin vida, plak ve çivi sistemleri ile tamir edilemeyeceği durumlarda kalça protezi uygulanabilir.
Kalça ekleminde protez ne zaman gerekir?
Kalça ağrısı belirgin derecede artmış, diğer tedavilere yani ilaç, eklem içi enjeksiyon, fizik tedavi gibi uygulamalara rağmen ağrısı devam eden, ileri derece kalça hareket kısıtlılığı olan, günlük basit yaşam aktivitelerini örneğin merdiven çıkma, çorap giyme gibi aktiviteleri yapamayan, gece kalça ağrısıyla uyanan hastalarda protez açısından değerlendirme yapılabilir. Karar, muayene ve görüntüleme bulguları ile kişinin beklentileri birlikte ele alınarak verilir.
Kalça protezi ameliyatı nasıl yapılır?
Hasarlı femur başı ve eklem yuvası hazırlanarak yerine protez bileşenleri yerleştirilir. Gövde, baş, yuva ve ara yüz bileşenleri metal, seramik ve polietilen gibi farklı malzemeler içerebilir. Çimentolu veya çimentosuz sabitleme, kemik yapısı ve cerrahi plana göre seçilir. Her hastaya aynı implant düzeni uygulanmaz.
Sağlık ekibi uygun gördüğünde destekli yürüyüş başlar. Hastanede kalış, yaranın kontrolü, yürüme desteğinin bırakılması ve günlük yaşama dönüş kişinin durumuna göre belirlenir. Her hasta için aynı gün veya hafta geçerli değildir; kas gücü ve denge aylar içinde gelişmeye devam edebilir.
Kalça protezi sonrası nelere dikkat edilmelidir?
Düşme ve protezin çıkması gibi risklere karşı kişisel bir hareket planı verilir. Hangi hareketlerin kısıtlanacağı cerrahi yaklaşıma ve kişinin riskine göre değişir; 90 derece sınırı veya bacak bacak üstüne atmama kuralı herkese otomatik olarak uygulanmaz. Gerekli görülürse uygun yükseklikte oturak ve yürüme desteği önerilir.
Erken dönemde yara yeri bakımı ve hijyen önemlidir. Vücuttaki diğer olası enfeksiyon odaklarının (idrar, cilt, apse) erken dönemde fark edilip ivedilikle tedavisi önemlidir. Hastanın cerrahi saha üzerindeki kabuk tutmuş yara ve dikişleri ile oynamaması gerekir. Dikişler hekim kontrolü ve onayı olmadan alınmamalıdır.
Hastanın erken dönemde ofis işine kısa sürelerle dönmesine müsaade edilebilir ancak hekiminin izni olmadan kesinlikle araç kullanımına müsaade edilmez.
Cinsel yaşama ve spora dönüş de kişisel iyileşme durumuna, cerrahi yaklaşıma ve hareket sınırlarına göre konuşulmalıdır. Belirli bir hafta sayısını herkes için güvenli kabul etmek yerine kontrol muayenesinde danışın.
Yeni veya giderek artan kasık ağrısı, topallama, yara akıntısı, ateş veya bacakta şişlik kontrol gerektirir. Ani şiddetli ağrı, üzerine basamama veya bacakta belirgin şekil değişikliği olursa acil değerlendirme gerekir. Nefes darlığı veya göğüs ağrısında 112 aranmalıdır.
Karar yalnızca yaşa göre verilmez. Ağrı, işlev kaybı, eklem hasarı, diğer tedavilerin sonucu ve kişinin beklentileri birlikte değerlendirilir. Genç hastalarda ileride revizyon ihtimali de görüşülür; ancak gerekli bir ameliyatın yalnızca yaş nedeniyle süresiz ertelenmesi doğru bir genel kural değildir.
Kaynaklar ve inceleme
Bu içerik için Prof. Dr. Alihan Derincek’in hekim onayı yönetici tarafından bildirilmiştir. Gerçek inceleme tarihi kaydedilmemiştir.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişiye özel tanı ve tedavi önerisi değildir. Görseller temsili anlatımdır. İçerik ve görsel ilkeleri
Sık sorulan sorular
Kalça protezi yalnızca yaşlılar için mi?
Hayır. Yaş tek başına ölçüt değildir; eklem hasarı, ağrı, işlev ve diğer tedaviler birlikte değerlendirilir.
Herkese aynı hareket yasakları uygulanır mı?
Hayır. Cerrahi yaklaşım ve kişisel risklere göre hekim tarafından verilen önlemler izlenir.
Yeni şiddetli ağrıda ne yapmalıyım?
Ani şiddetli ağrı, üzerine basamama veya şekil değişikliği varsa acil değerlendirme alın; kontrol gününü beklemeyin.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayene gerekir.
