Menisküs Nedir ve Ne İşe Yarar?
Menisküs; diz eklemi içerisinde uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında yastık görevi gören ve dize gelen yükü yumuşak bir biçimde eklemden aşağıya doğru aktaran yarım ay şeklindeki kıkırdak benzeri yapılardır. Ekleme gelen yükün absorbe edilmesi ve diz ekleminin stabil şekilde hareketinden sorumludur. İki eklem yüzü arasında uyum sağlayarak kıkırdağı korur ve dizin ağrısı ağrısız şekilde hareketini sağlar.
Menisküs Yırtığı Belirtileri
Menisküs yırtığı oluştuğu zaman genellikle diz içerisinde ağrı ve şişlikle kendini belli eder. İlerleyen dönemde yırtık daha da ilerleyip parçalanma miktarı arttıkça, menisküs parçası diz eklemi hareketi esnasında kıkırdaklar arasında sıkışarak takılma hissi ve/veya kilitlenmeye neden olabilir. Kilitlenme esnasında hasta hareket edemez ve bulunduğu yerde kalır. Kilitlenme ve takılmanın yanı sıra bazı hastalarda dizde ani boşalma hissi de olabilir. Dizde bir güvensizlik hissi yaratır. Yırtık menisküs sebebiyle ortaya çıkan bu ani boşalmalar ve anormal hareketler ilerleyen dönemde kemiklerin eklem yüzünü örten kıkırdağın hasarına yol açabilir. Menisküs yırtığı travma sonucu meydana gelmişse eşlik eden çapraz bağ veya yan bağ yaralanması olabilir.
Hangi Hastalarda Cerrahi Gerekir?
Menisküs yırtıklarının hepsi cerrahi gerektirmez. Emar raporlarında tanımlanan 1 ve 2 derece yırtıklar çoğunlukla cerrahi tedavi gerektirmez. İleri yaş insanların çoğunda menisküs yırtığı emar filminde gözükse bile çoğu zaman ağrıya yol açmaz. Menisküs dış bölgesinde meydana gelmiş 1 ve 2. Derece yırtıklar kendiliğinden iyileşme potansiyeli taşısa da, kanlanmanın az olduğu bölgelerde böyle bir iyileşme olması çoğu zaman mümkün olmaz. Öte yandan genç bireylerde, özellikle diz ekleminde kilitlenme yaratıyorsa yani mekanik bulgulara sebep oluyor ve belirgin ağrı ile seyrediyorsa, emar filminde 3 veya 4. derece yırtık saptanmışsa, menisküs cerrahisine başvurulabilir. Her diz ağrısı menisküs kökenli olmayacağı için, cerrahi tedavi yapmadan önce ağrının kaynağı netleştirilmiş olmalıdır. Ameliyat edilmeyecek yırtıklarda ağrı için fizik tedavi veya eklem içi enjeksiyon tedavileri faydalı olacaktır.
Menisküs Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar
Menisküs yırtıklarının cerrahi tedavisinde güncel yaklaşım artroskopik (kapalı) yöntemle yapılan menisektomi (yırtık kısmın çıkarılması) veya menisküs yırtığının tamiri yani dikilmesi şeklindedir. Günümüzde açık cerrahi menisküs yırtıklarının tedavisinde neredeyse hiç kullanılmamaktadır. Menisküs özellikle kanlanmanın az olduğu iç tarafında oluşan yırtıkları çoğunlukla onarılması iyi sonuç vermez. Bu nedenle bu bölge yırtıklarında çoğunlukla yırtık kısım çıkarılır. Bu işleme parsiyel menisektomi denir. Bu çıkarılma işlemi esnasında sağlam menisküs mümkün olduğunca korunur. Eğer menisküs yırtığı kanlanmanın iyi olduğu eklemin dış tarafına yakın bölgede ise; yırtık dikilerek tedavi edilir. Ancak menisküste parçalanma miktarı çoksa dikilme olasılığı yoksa yine menisektomi işlemi uygulanır. Yapılacak cerrahi işlemin şeklini; yırtığın menisküsün hangi bölgesinde olduğu, yırtığın şekli ve parçalanma derecesi belirler.
Menisküs Yırtığı Olanlar Nelerden Kaçınmalıdır?
Menisküs yırtığı olanların diz bölgesine gelecek makaslayıcı kuvvetlerden korunması gerekmektedir. Yere oturma, merdiven inip çıkmalar, tenis, basketbol, futbol gibi sporlar menisküs yırtığını büyütebilir. Aşırı kilo diz eklemi üzerine gelen yükü arttıracağı ve yırtığa sebep olabileceği için, kilo almaktan kaçınmalıdırlar. Hastaların diz eklemine gelebilecek anormal yüklerden korunmak ve menisküste oluşacak yeni hasarlardan korunmak için diz çevresi kasları güçlendirmeleri gerekir.
Diz Sağlığını Korumak İçin Öneriler
Diz sağlığının korunması açısından önemli olan şey özellikle diz çevresindeki kasların güçlü tutulmasıdır. Bu da düzenli egzersiz gerektirmektedir. Gerek profesyonel gerekse hobi amaçlı amatör spor yapan insanların özellikle aşırı aktiviteye başlamadan önce, ısınma ve eklem germe hareketlerine başlamaları tavsiye edilmektedir. Yine özellikle kıkırdak hasarından korunmak amacıyla, özellikle yürüyüş ve koşu yapan insanların uygun ayakkabı ve tartar zemin gibi yumuşak alanları seçmesini tavsiye edilir. Bunlara ek olarak menisküs ve kıkırdak sağlığını korumak açısından Glukozamin ve Kondroitin sülfat, Manganez, Kalsiyum ve Fosfor gibi yapı taşlarının diyet ile uygun miktarda alınması gerekmektedir.
