Travmatik omurga kırığı, yani yüksekten düşme ya da trafik kazası sonrası meydan gelen yaralanmalara verilen isimdir.
Omurga kırıkları hangi durumlarda meydana gelir?
Omurga kırıkları; trafik kazaları, yüksekten düşmeler ya da daha ileri yaş hastalarda daha düşük enerjilerle meydana gelen ev içinde ya da yürürken, sandalyeden, merdivenden düşmeler sonrasında meydana gelebilir.
Travmatik omurga kırığının belirtileri nelerdir?
Travma sonrasında meydana gelen omurga kırıklarında; özellikle yüksek enerjili omurga yaralanmalarında, yaralanma miktarı fazla olduğu için meydana getireceği belirtilerde yine fazla olmaktadır. Kırık omurganın yarattığı ağrıya ilaveten, eğer sinir yaralanması da eşlik ediyorsa, bu sinir yaralanmasının boyutuna bağlı olarak semptomlar meydana gelebilir. Bacakta güçsüzlük, hissizlik ile başlayıp, kısmi felç ya da tam felce kadar uzanan, büyük ve küçük abdest kaçırmanın da eklendiği hastayı yatalak hale getirebilecek ileri problemlere sebep olabilir.
Omurga Kırığı tanısı nasıl konur?
Travmatik omurga yaralanmaları zaten çoğunlukla ilk başvuru acil servisler olduğu için, acil servislerde yapılan Tomografi ve Emar (MRI) incelemeleriyle tanısını koymak mümkündür.
Omurga Kırıkları nasıl tedavi edilir?
Travmatik omurga yaralanmalarında tedavi şekli önemlidir. Omurga yaralanması ciddi bir sinir hasarı oluşturmamışsa, omurgada instabilite neden olmamışsa (omurganın yük taşıma kapasitesini bozmuyorsa), nispeten küçük enerjili bir yaralanma sonrası meydana gelmiş ise ve sadece bir omurga segmentini içeriyorsa böyle durumlarda cerrahi dışı tedaviler yani korse tedavisi ve yatak istirahati ile kırığı takip etmek mümkündür.
Yüksek enerjili bir travmaya ikincil olarak omurgada ciddi bir çökme meydana geldiyse, kırıklı-çıkık tipi yaralanma varsa, sinir hasarı oluşturduysa veya belirgin sinir basısı oluşturuyorsa yani sinirin fonksiyonunu bozuyorsa, omurgada instabilite oluşturuyorsa, birden dazla omurgada kırık oluşmuşsa, böyle durumlarda cerrahi tedavi seçilir.
Omurga kırıklarında ilk anda yapılması gereken şeyler nelerdir?
Hastayı mümkün olduğu kadar sarsmadan, ek bir hasar oluşturmadan, omurgaya yük vermeden stabil hale getirmek gerekir. Özellikle de boyun kırıklarında tam olmayan bir yaralanma, yanlış müdehale sonrası tam kırığa dönüşerek tam felç ve hatta solunum durması ve ölümle sonuçlanabilir. Eğer olay motosiklet sürücüsünün yaralanmasıysa, baş bölgesindeki kaskın profesyonel bir ekip tarafından çıkarılması ve hastayı özenli bir şekilde ambulans sedyesine alınması gerekmektedir. Bu anlamda özellikle bilinci açık olan hastalara ağrısının ve özellikle boyun sırt ve bel ağrısı olan hastalara taşıma esnasında çok dikkatli yaklaşılması gerekmektedir.
Omurga kırıklarından korse kullanımı
Cerrahi tedavi düşünülmeyen hastalarda taşıyıcı özelliği olan TLSO (torako-lumbo-sakral ortez) ya da Milwaukee tipi destek korseleri uygun olacaktır. Genellikle çelik balenli bez korseler travmatik omurga yaralanmalarında yani trafik kazası ve yüksekten düşmeye bağlı olan yüksek enerjili yaralanmalarda pek tercih edilmezken, kemik erimesine bağlı düşük enerjili kırıklarda destekleyici ve ağrıyı azaltmak amacıyla güvenle kullanılabilir.
Omurga kırıklarının kaynama süresi yaklaşık 1,5 ay – 2,5 ay arasında sürmektedir. Omurga kemikleri yapısı gereği daha fazla süngerimsi kemik barındırdıkları ve kanlanmanın fazla olması sebebiyle kaynama hızı uzun kemikler dediğimiz bacak, kol kemiklerine göre daha hızlı olmaktadır.
Omurga Kırıklarında Cerrahi tedavi nasıl yapılır?
Omurga kırıkları yine hastanın yaşına ve oluş mekanizmasına bağlı olarak değişik yöntemlerle cerrahi olarak tedavi edilebilir. Örneğin ileri yaşa sahip düşük enerjili yani ev içindeki düşme sonrası, kemik erimesine bağlı olan bir kırıklarda cerrahi tedavi kemik çimentolama ameliyatı (vertebroplasti, Kifoplasti) ile gerçekleştirilirken, trafik kazası sonucu kırıklı çıkık meydana gelmiş yüksek enerjili bir yaralanmada omurganın uygun şekilde eski pozisyonuna çevrilerek, halk arasında platin olarak tabir edilen vida ve çubuklarla stabilizasyonu gerekmektedir. Parçalanmanın fazla olduğu ve sinir kanalında kırık kemik parçası olan hastalarda, sinir üzerindeki basıyı azaltan uygulamalar eklenir. İleri derece parçalı kırıklarda, omurganın gövde kısmının yük taşıma özelliği bozulmuş ise bu bölgeye kafes denilen ve yük taşıma özelliği olan içine kaynamayı sağlayacak kemiklerinde konabileceği metalik implantlar uygulanabilir.
Omurga kırığı olmuş bir hastada eğer hastanın ameliyat kararı verilmemiş ve korse ile takip ediliyorsa bu hastalara özellikle sırtüstü ya da yan yatması konusunda herhangi bir engel bulunmadığı iletilir. Ancak yüzüstü yatmalarda ağrı artabileceği için bu hastalara yüzüstü yatmak pek önerilmez. Cerrahi tedavi almış hastalarda yani omurgası vidalarla sabitlenmiş hastalarda da yine sırtüstü ve yan pozisyonda yatma konusunda herhangi bir engel bulunmamaktadır.
