Kalça protezi nedir?
Kalça protezi kalça ekleminde oluşan ve geri dönüşümsüz olarak eklem kıkırdağının bozulduğu, belirgin ağrı ve hareket kısıtlılığının olduğu durumlarda, kalça eklemindeki problemli kıkırdak ve kemik bölümlerin çıkarılarak yerine yeniden protezler aracılığıyla eklemin yapılandırıldığı cerrahi işlemdir.
Hangi kalça hastalıklarında protez tedavisi uygulanabilir?
Kalça eklemini bozulmasına sebep olan en sık problem Koksartroz dediğimiz kalça ekleminin dejeneratif hastalığıdır. Yani eklem kıkırdağının bozulduğu, halk arasında kireçlenme olarak bilinen hastalıktır. Bunun dışında travmaya bağlı kalça kemiğinin kırıkları sonrasında ya da kalça eklemini besleyen damarlardaki tıkanmalar sonucu oluşan avasküler nekroz hastalığında da protez uygulanabilir. Bunun dışında romatizmal hastalıklara bağlı olarak eklemin bozulması sonrasında da yine kalça eklem protezi uygulanabilir. İleri yaş hastalarda bazı kalça kırığı tiplerinde, kırık bölgenin vida, plak ve çivi sistemleri ile tamir edilemeyeceği durumlarda kalça protezi uygulanabilir.
Kalça ekleminde protez ne zaman gerekir?
Kalça ağrısı belirgin derecede artmış, diğer tedavilere yani ilaç, eklem içi enjeksiyon, fizik tedavi gibi uygulamalara rağmen ağrısı devam eden, ileri derece kalça hareket kısıtlılığı olan, günlük basit yaşam aktivitelerini örneğin merdiven çıkma, çorap giyme gibi aktiviteleri yapamayan, gece kalça ağrısıyla uyanan hastalara artık kalça protezi yapma zamanı gelmiş demektir.
Kalça protezi ameliyatı nasıl yapılır?
Kalça protezi ameliyatı; kalça bölgesinden yapılan kesi sonrasında eklem kapsülünün açılıp eklem içerisine girilmesini takiben, eklem yuvası dediğimiz asetabulum ve femur başı kemiğinin kıkırdak ve hasarlı bölgelerinin çıkartılması ve bu bölgelere metalik implantların ve polietilen dediğimiz plastik malzemenin konulması ile eklemin yeniden oluşturulması işlemidir. Bu protezler kemiğe çimentolu ya da çimentosuz şekilde tutturulabilir.
Kalça protezi ameliyatı sonrasında iyileşme süreci genellikle hastanın kondisyonuna ve ek hastalıklarının olup olmamasına bağlı olarak değişir. Ancak genel olarak hasta ameliyattan sonra 24 saat içinde ayağa kaldırılıp yürütülür ve hastanede yaklaşık iki ile dört gün kaldıktan sonra taburcu edilir. Onbeşinci günde dikişleri alınan hasta artık altıncı haftaya doğru desteksiz yürür hale gelebilmektedir. Gerçek anlamda iyileşme üçüncü ayın sonunda belirginleşir.
Kalça protezi sonrası nelere dikkat edilmelidir?
Protez ameliyatlarından sonra düşmeye ve ters harekete bağlı olarak protezin çıkması ve protez etrafından kemik kırığı olabilir. Bu sebeple hastanın düşmeden korunması amacıyla ameliyat sonrası erken dönemde destekle (yürüteç ya da baston) yürümesi tavsiye edilir. Kalça protezleri protezi ameliyatlarından sonra olabilecek bir kalça çıkığından korumak için de özellikle bacak bacak üstüne atma, 90°’den fazla öne eğilme, yere oturmaya ya da alçak tuvalet kullanma gibi kalça protezini çıkmaya meyil ettirecek aktivitelerden korunulması gerekmektedir. Kalça protezi ameliyatından sonra genellikle klozet yükselticiler ya da yüksek tuvaletler kullanılması daha uygundur.
Erken dönemde yara yeri bakımı ve hijyen önemlidir. Vücuttaki diğer olası enfeksiyon odaklarının (idrar, cilt, apse) erken dönemde fark edilip ivedilikle tedavisi önemlidir. Hastanın cerrahi saha üzerindeki kabuk tutmuş yara ve dikişleri ile oynamaması gerekir. Dikişler hekim kontrolü ve onayı olmadan alınmamalıdır.
Hastanın erken dönemde ofis işine kısa sürelerle dönmesine müsaade edilebilir ancak hekiminin izni olmadan kesinlikle araç kullanımına müsaade edilmez.
Kalça protezi ameliyatından sonra yaklaşık 2-3 hafta aradan sonra hastanın partneriyle daha pasif bir pozisyonda cinsel ilişkiye girmesine müsaade edilmektedir. Ancak genel olarak yumuşak doku ve protez çevresindeki yapıların daha stabil hale gelmesinden sonra 2 aylık süreç boyunca kişinin cinsel yaşamında partneriyle olan ilişkisinde protezli kalçaya ciddi travmaların oluşumundan kaçınılması gerekmektedir.
Kalça protezi ameliyatlarından sonra bazı hastalarda kasık ağrıları olabilir. Bu zaman zaman hastada topallamalara kadar sebep olabilir. Ancak çoğunlukla ilerleyen süreç içerisinde protez ameliyatı sonrası kasık ağrılarının kendiliğinden geçtiği gözlenmektedir.
Protez ameliyatlarında genel felsefe mümkün olduğu kadar protez ameliyatını daha ileri yaşlarda gerçekleştirmektir. Ancak genç yaşta gerek avasküler nekroz ya da travma sonrası ağrılı bir kalçaya sahip olup protez ameliyatı gerektiren hastalarda ilerleyen yıllarda protezin gevşemesi ve revizyon protez ameliyatı gibi birtakım gereksinimler ortaya çıkabilir.
