Dar Kanal Nedir?
Dar kanal (Spinal Stenoz) omurganın arka bölümünde bulunan omurilik sinirinin; içinden geçtiği kanalın daralmasıyla ortaya çıkan bir durumdur.
Omurilik kanal daralması; omurgamız üzerine gelen anormal ve asimetrik yüklenmelere bağlı olarak oluşan disk hasarı sonrası oluşmaya başlar. Diskin hasarı ve yüksekliğini kaybetmesi sonrası, anormal büyüme gösteren faset eklemler ve çıkıntı yaratmış (spur) kemik uçları omurilik kanalı içine doğru ilerleyerek sinir kanalını arka taraftan daraltır. Bu esnada Ligamentum Flavum denilen, normalde omurga kemiklerimiz arasında bulunan ve destek görevi olan bağımız; aşırı büyüme göstererek normale göre daha da kalınlaşır ve siniri arkadan itmeye başlar. Bazı hastalarda bu problemlere ilaveten hasarlanmış diskten gelişen fıtık parçasının siniri önden itmesiyle belirginleşen, kum saatine benzer bir görüntünün ortaya çıktığı kanal daralması meydana gelir.
Dar Kanalın En Yaygın Belirtileri
Kanaldaki daralma başlangıçta semptom vermeyebilir ve hasta çoğu zaman bel ağrısı atakları geçirerek bu dönemi atlatır. Belde kanal daralmasının en yaygın belirtileri şunlardır; bacaklarda ağrı, güçsüzlük, uyuşma, karıncalanma, yürüme mesafesinde azalma ve bazı durumlarda denge bozuklukları, ayakta ve bacaklarda aniden boşalmalar ve bunlara bağlı düşme atakları olabilir.
Yürüme Mesafesinin Azalması Neden Önemlidir?
İlerleyen vakalarda sinirdeki bası belirginleştikçe hastanın yürüme mesafesi azalmaya başlar. Hastalar eskiden rahatça yürüdükleri mesafeleri dinlenerek, aralar ya da molalar vererek yürümeye başlarlar. Bu durum ‘nörojenik kladikasyo’ olarak adlandırılır. Bu dar kanal hastalığının için en tipik bulgusudur. Hasta yürüme esnasında sinir kanalını genişletmek amacıyla öne doğru eğilerek yürümeye başlar. Bu yürüme şekli erken yorulmaya ve bel ağrılarında artmaya neden olur. Benzer şekilde yürüme mesafesini azaltan bir diğer problemde bacaklarda atardamar damar tıkanıklığına bağlı olarak ortaya çıkan ‘vasküler yani damarsal kladikasyodur’. Bu sebeple dar kanal tanısı konulurken ayırıcı tanıda damar tıkanıklığı mutlaka akla getirilmelidir. Yürüme mesafesinde kısalma hastanın iş ve sosyal hayatını olumsuz yönde etkiler. Hasta yürüme gerektiren sosyal aktivitelerden özellikle uzak durur. Daha ileri dönemlerde ve özellikle yaşlı hastalarda tek başına tuvalete gitmek, ev içinde hareket etmek zorlaşır. Düşme riskleri oldukça artar ve destekle yürümek zorunda kalabilirler. Sokağa çıkamazlar veya çıkmak istemezler. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde sinir köklerinin sıkışmasıyla bacaklarda güçsüzlük, uyuşukluk, hissizlik gibi bel fıtığını taklit eden semptomlar daha da belirginleşir ve kalıcı olma riski taşır. İlerlemiş vakalarda bir diğer önemli problemde idrar ve büyük abdest kaçırma, tutamama durumudur.
Dar Kanal Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar
Dar kanal hastalığının güncel tedavisi şu şekilde olmaktadır; hastaların büyük bir kısmında, erken dönemde fizik tedavi ve ilaç tedavileriyle şikayetlerin bir kısmı giderebilmek te ise de gerçek tedavisi daralmış olan kanalın tekrar genişletilmesi yani cerrahi tedavidir. Erken dönemde semptomların nispeten ilerlemediği hastalarda, ilaç, kortizon enjeksiyonu ve fizik tedavi uygulanabilir. Fizik tedavide amaç omurganın birazda olsa genişlemesini sağlayan fleksiyon yani öne eğilme hareketlerinin uygulanması ile sinir basısının azaltılmasıdır. Bu amaçla dizin göğse çekildiği hareketler ile kedi-deve hareketi olarak bilinen egzersizler uygulanabilir. Karın ve kalça kaslarının güçlendirilmesi çok önemlidir. Bel düzleştirme ve yarım köprü egzersizleri gövde grubu kaslarının destek verme gücünü arttırır. Alt bacak yani hamstring germe hareketleri faydalı olan bir diğer egzersiz metodudur. Yine erken ağrılı dönemlerde manyetik alan ve yüksek yoğunluklu lazer uygulamaları hastanın rahatlamasını sağlar.
Dar kanal hastalarında sinir kökü basısına bağlı ağrının ön planda olduğu erken dönem hastalarda sinir etrafına kortizon enjeksiyonu yapılabilir. Epidural steroid enjeksiyonu adı verilen bu yöntem şikayetlerin azalmasına ve bir süre daha hastanın rahat etmesini sağlayan geçici bir yöntemdir. İleri dar kanal hastalarında bir süre sonra şikayetler yeniden başlayacaktır.
Hangi Durumlarda Ameliyat Gerekebilir?
İlaç, kortizon enjeksiyonu ve fizik tedaviden fayda alınamayan hastalarda, yürüme mesafesinin çok azaldığı, bel ve bacak ağrısının kontrol edilemediği, bacaklarda güçsüzlüğün belirginleştiği, idrar ve büyük abdest sorunlarının başladığı hastalarda cerrahi tedavi düşünülmelidir.
Dar Kanal Ameliyatında Açık ve Kapalı Yöntemler
Cerrahi tedavi açık ya da kapalı yöntemle yapılabilmektedir. Açık cerrahi mikroskop altında sıkışan sinirin rahatlatılması esasına dayanır ve mikrodekompresyon olarak adlandırılır. Gerekli vakalarda bu sinir rahatlatma işlemine vidalama yani platin uygulaması eşlik eder. Son dönemlerde giderek popülaritesi artan bir diğer cerrahi yöntem ise kapalı yani endoskopik sinir dekompresyonu ameliyatıdır. Bu yöntemle açık ameliyatın aksine kas ve yumuşak dokularda cerrahi hasar oluşturulmadan, daralmış omurilik kanalına cilt üzerinde açılan bir veya 2 delikten kameralar kılavuzluğunda ile girilerek, su destekli minimal invaziv bir teknik kullanılır. Bu yöntemde kas hasarı ve kanama açık yönteme göre çok çok azdır. Ameliyat esnasında görüntüleme amacıyla bol miktarda su kullanıldığı için enfeksiyon oranları yine açık cerrahiye göre oldukça düşüktür. Eğer hastada instabilite dediğimiz omurgalar arasında fazla harekete bağlı şiddetli bel ağrısı veya eşlik eden bel kayması varsa hastaya ve vida uygulanması gerekir. Bu durumda, endoskopik yöntem ile kanalın genişletilmesini takiben, perkütan vidalama tekniği ile ciltte oluşturulan 2.5 cm’lik deliklerden minimal invaziv yöntemle vida uygulanmasını da kapalı yolla uygulamak mümkündür. Yani dar kanal hastalığının cerrahi tedavisi gerek vidasız (platinsiz) gerekse vidalı (platinli) olmak suretiyle kapalı yöntemle tedavi edilebilir. Dar kanal hastalığının tedavisi sonrası kanalın yeterli derecede genişletilmesi ile beraber hastada belirgin bir klinik iyileşme sağlamak mümkündür. Sonuçlar oldukça yüz güldürücüdür.
