Diz kapağı tıbbi adıyla Patella olarak bilinen bu yapı uyluk kemiği ve kaval kemiğinin birleştiği diz ekleminin ön tarafında bulunan bir kemiktir. Bu kemik üzerine yapışan kirişlere bir destek noktası bir kaldıraç kolu etkisi oluşturarak diz ekleminin büküldükten sonra düz hale getirilmesini sağlamaktadır.
Diz kapağı ağrısı nedenleri araştırıldığı zaman, diz kapağının üst bölgesinde, yan tarafında ya da arka tarafında ağrı olabilir. Diz kapağıyla beraber ayak bileği ağrısı da ortaya çıkabilir. Diz kapağının üstündeki ağrılar genellikle Quadriceps tendonu dediğimiz diz kapağına yapışan ve uyluk bölgesinden gelen kasların oluşturduğu kirişin iltihaplanması sonucu oluşur. Diz kapağının yan tarafındaki ağrılar ise daha çok diz ekleminin iç ve dış yan bağının zorlanmalarından ya da menisküs yırtıklarından olabilir. Diz önü ağrısında en sık ağrı sebebi ‘Kondromalazi Patella’ dediğimiz yani diz kapağının eklem yüzündeki kıkırdaktaki yumuşamalar ya da hasara bağlı olarak ortaya çıkan ağrılardır. Daha çok kendini diz içi ağrı olarak gösterir. Bazen de diz çukurunda Baker Kisti dediğimiz kistlerin oluşmasına bağlı diz çukurunda ağrılar ortaya çıkabilir. Hem diz hem de ayak bileğinde ağrı olması durumunda da özellikle düz tabanlık ya da yüksek kavis gibi ayak basış problemleri, aşırı kilo ya da romatizmal hastalıklar ağrı nedeni olabilir.
Özellikle gençlerde ve sporcular da aşırı yüklenme ve diz kapağının içinde hareket ettiği yuvada hizalanma (dizilim) bozuklukları ve kıkırdak yumuşamalarına bağlı ağrı olurken, çocukluk yaş grubunda ise diz kapağının hemen alt bölgesinde bulunan ve kirişin yapıştığı kemikteki probleme ve zorlanmaya bağlı olarak Osgood-Schlatter hastalığı dediğimiz bir osteokondrozise sekonder bir ağrı ortaya çıkabilir.
Merdiven çıkarken, inerken ve çömelirken diz kapağı neden ağrır?
Genellikle merdiven inip çıkmak, çömelmek, namaz kılmak ve uzun süre dizleri bükerek oturmak diz kapağı arkasındaki eklem yüzeyine vücut ağırlığının birkaç katı kadar yük binmesine sebep olur ve bu aktiviteler sırasında sağ ya da sol diz kapağında ağrılar ortaya çıkar. Patella-Femoral sıkışma sendromu, Plika sendromu ve Kondromalezi Patella dediğimiz kıkırdak aşınması hastalığı, çömelme ve merdiven ağrısına sebep olabilir. Patella-Femoral sıkışma sendromunda; diz kapağı hareket esnasında kayması gereken yuvada düzgün hareket edemediğinden kemikler birbirine sürtünüyor hissi verir ve özellikle çömelirken diz önünde ağrı ortaya çıkar. Plika Sendromu; diz eklemimiz içinde doğuştan var olan bir takım doku katlantılarının travma veya aşırı kullanım sonrası kalınlaşarak diz kapağı hareketlerini bozması ve ağrı yaratması durumudur.
Diz kapağından ses gelmesi bir hastalık belirtisi midir?
Diz hareket edildiğinde çömelirken ya da merdiven inip çıkarken diz bölgesinden gelen kıtırtı çıtlama ya da sürtünme sesleri olabilir. Bunların büyük bir kısmı ağrısızdır ve genellikle eklem sıvısı içindeki gaz baloncuklarının patlaması sonucu ortaya çıkar ve bir hastalık belirtisi değildir. Ancak diz ağrısına eklem şişliği de eşlik ediyorsa, eklem kireçlenmesi, romatizma, menisküs yırtığı gibi hastalıklar akla getirilmelidir ve bir hekime başvurulmalıdır.
Diz kapağı ağrısına tanı nasıl konur?
Genellikle doktor muayenesi sonrası çekilen röntgen ve MR grafilerinde gerek kemik yapıda gerekse yumuşak dokularda, kıkırdakta, menisküslerde ki problemlerin tanısı rahatlıkla konabilmektedir.
Diz kapağı ağrısı nasıl tedavi edilir ve ne iyi gelir?
Diz kapağı ağrılarının büyük bir kısmı, istirahat ve aktivite modifikasyonu yani aktivite düzenlenmesine iyi yanıt vermektedir. Diz kapağı ağrısıyla beraber şişliğin olduğu erken dönemde günde 3-4 kez 15- 20 dakikalık buz uygulamaları yine ağrıyı azaltmada etkindir. Kilo verilmesi diz eklem üzerine binen yükü hafifleterek ağrıyı azaltmaktadır. Ancak ağrı devam ediyorsa mevcut ağrıya sebep olan patolojinin giderilmesi amacıyla fizik tedavi ya da eklem içi enjeksiyonlar yapılabilir. Özetle disk kireçlenmelerini Hyalüronik asit enjeksiyonu ve kıkırdak onarımını ya da doku iyileşmesinin hedeflendiği durumlarda da PRP uygulamasının etkin olacağı bilinmektedir. Ancak tüm bu tedavilerden fayda görmeyen hastalarda cerrahi tedavi uygulanır. Bugün diz kapak hastalıklarının birçoğunun tedavisi artroskopik yani kapalı yöntemlerle başarılı bir şekilde giderilebilmektedir. Artroskopik yaklaşımla plikalar çıkarılabilir, kıkırdak problemlerine müdahalede bulunulabilir. Ancak ileri derece kireçlenmenin olduğu, çok ağrılı hastalarda son çare olarak diz protezi ameliyatı gereksinimi olabilir.
Diz kapağı ağrısı olan hastalar hangi bölüme gitmelidir?
Yaşadığı diz kapağı şikayetleri için hastanelerin Ortopedi ve Travmatoloji bölümlerine başvurmanız gerekmektedir. Ayrıca tanı sonrası gerekli durumlarda fizik tedavi gerektiren durumlarda fiziksel tıp ve rehabilitasyon bölümü doktorlarınca da tekrar bir değerlendirme gerekli olabilir.
